Σκέψεις για παρόν και το μέλλον της ιεροψαλτικής τάξης

Του Γεωργίου Νοαύμ
Ιατρού, Προέδρου της Ομοσπονδίας Συλλόγων Ιεροψαλτών Ελλάδος (ΟΜ.Σ.Ι.Ε.)

Πριν 30 και πλέον χρόνια η ψαλτική οικογένεια υποδεχόταν χαρμόσυνα τη σύσταση της ΟΜΣΙΕ και πίστεψε βαθιά ότι παρά την συνδικαλιστική της δομή, το δευτεροβάθμιο αυτό όργανο με την δράση του θα άλλαζε το status του Ψάλτη ως σημαντικού παράγοντα της εκκλησιαστικής μας ζωής, αλλά και την πορεία της τέχνης μας, στο καλλιτεχνικό στερέωμα.

Σήμερα παρά την όποια προσπάθεια των συναδέλφων που συγκροτούσαν τα εκάστοτε Δ. Σ των συλλόγων και της ΟΜΣΙΕ, η κατάσταση θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί «τραγική» και καθόλου τιμητική για την τάξη μας αλλά και για την μουσική μας.
Η απραξία και η συμπεριφορά ορισμένων συναδέλφων που συμμετείχαν κατά καιρούς στα ΔΣ τόσο της ΟΜΣΙΕ όσο και των συλλόγων, είναι οι αφορμές και όχι τα αίτια της αδιαφορίας και της αποχής των συναδέλφων από τη συλλογική δράση.
Τα αίτια θα πρέπει να τα αναζητήσουμε βαθύτερα στη δομή της εν γένει μουσικής μας παράδοσης, στο ιδεολογικό, φιλοσοφικό, θεολογικό περίβλημά της, στον ρόλο, στην αξία και στη σημασία της για τον σύγχρονο άνθρωπο. Στον σεβασμό και στην φροντίδα με την οποία τη περιβάλλουμε εμείς οι ίδιοι κυρίως και, μετά οι φορείς, οι θεσμοί ή τα διάφορα συστημικά κέντρα.
Επαναπαυμένοι στην όποια αξία, τιμή, ασφάλεια και αμοιβή προσφέρει ο εκκλησιαστικός οργανισμός για τις, διαχειριστικού χαρακτήρα, προσφερόμενες υπηρεσίες στο Αναλόγιο, μένουμε απλοί παρατηρητές της έκπτωσης, του αποκλεισμού και της απαξίωσης της μουσικής μας , ως άλλοι Πόντιοι Πιλάτοι, νίπτοντας τας χείρας μας. Δημιουργούμε άλλοθι για την τάξη μας και ενόχους γενικώς και αορίστως. Ψάχνουμε το «φταίξιμο» κυρίως στους εκκλησιαστικούς παράγοντες για να επιρρίψουμε τις δικές μας ευθύνες .Όμως τα μεγάλα, τα κρίσιμα ερωτήματα και προβλήματα που αφορούν τη τάξη μας και τον μουσικό μας πολιτισμό αναζητούν την απάντηση και τη λύση μέσα από τη άνθιση αγωνιστών, που θα χαράξουν οραματική πορεία.
Όραμα. Λέξη που σήμερα στα άνυδρα χρόνια που προσβάλλεται η περηφάνια κάθε Έλληνα, φαντάζει ουτοπία. Όταν όμως συνδυάζεται και στηρίζεται σε θησαυρούς όπως η Ψαλτική οικογένεια, η Ελληνική Μουσική Παράδοση και η Ορθοδοξία τότε γίνεται στόχος εφικτός. Το μόνο που χρειάζεται είναι αγωνιστές “παραδείγματα”, μέσα στο δύσβατο και προδομένο κοινωνικό περιβάλλον.
Αγωνιστές, όπως ο Πρόεδρος του συλλόγου των Αθηνών, που αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση.
Παράδειγμα που με ανάγκασε να αναθεωρήσω την αρνητική στάση μου και να τιμηθώ με την προεδρία της ΟΜΣΙΕ και με την ανάληψη της μεγάλης ευθύνης.
Της μεγάλης ευθύνης της αναδιοργάνωσης των δομών μας, του ιδεολογικού, επιστημονικού και καλλιτεχνικού επαναπροσδιορισμού μας και του επανακαθορισμού της θέσης και της σχέσης μας με την Διοικούσα Εκκλησία, την ευρύτερη καλλιτεχνική οικογένεια και την κοινωνία γενικότερα.
Η θλιβερή εικόνα των συλλόγων σήμερα αντικατοπτρίζει ανάγλυφα τη διάθεση και τον προβληματισμό των ψαλτών, ενώ θέτει αμείλικτα ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις.
Γιατί άραγε ο Ψάλτης αποδομεί με την στάση του τα συλλογικά του όργανα;
Ίσως γιατί τα εκάστοτε ΔΣ ήσαν ανεπαρκή;
Τότε γιατί δεν τιμωρούνται τα πρόσωπα αλλά η δομή;
Δεν υπάρχουν δραστήριοι συνάδελφοι για τα ΔΣ;
Δεν ήταν σημαντικό επίτευγμα ο κανονισμός έστω με τις ατέλειές του;
Γιατί άραγε δεν εφαρμόζεται;
Γιατί η μη εφαρμογή δεν συστρατεύει την ψαλτική οικογένεια στην κατεύθυνση εφαρμογής του;
Έχει έννοια ο συνδικαλισμός στη τέχνη και δη στην Ψαλτική οικογένεια;
Μήπως λείπει από τα όργανά μας η παραγωγή πολιτισμού;
Είναι η Ψαλτική τέχνη πάρεργο για το 98% των Ψαλτών;
Τότε γιατί να ενδιαφέρει ο κανονισμός;
Είναι η Ψαλτική τέχνη καλλιτεχνία (Καλή τέχνη) και οι Ψάλτες Καλλιτέχνες;
Πόσοι εκ των συναδέλφων είναι επαρκείς καλλιτεχνικά;
Πόσοι εκ των συναδέλφων είναι μουσικοί με την ευρεία έννοια;
Αρκεί η υφιστάμενη εκπαίδευση για την απόκτηση πτυχίου ΒΜ;
Όποιος είναι πτυχιούχος ΒΜ είναι και κατάλληλος ψάλτης;
Ένας καλλiφωνότατος εμπειρικός συνάδελφος είναι Ψάλτης;
Ένας κακόφωνος πτυχιούχος ΒΜ δικαιούται θέση Ψάλτου;
Πρέπει ο Ψάλτης να έχει σπουδές στην υμνολογία;
Είναι ο Ψάλτης κατώτερος κληρικός;
Είναι κατάλληλα εκπαιδευμένος για να θεολογεί Ψάλλοντας;
Πρέπει ο Ψάλτης να είναι υπάλληλος της Εκκλησίας;
Αμειβόμενος μουσικός της ενορίας;
Του Δήμου;
Η ανάλυση της συμπεριφοράς των συναδέλφων και της στάσης της διοικούσας Εκκλησίας έναντι των Ψαλτών και της ΒΜ, σε συνδυασμό με τη στάση των υπευθύνων θεσμών και φορέων της Ελληνικής Πολιτείας απέναντι στην εν γένει μουσική μας παράδοση, οδηγεί στο ερώτημα:
Σε μια κοινωνία που βομβαρδίζεται μέρα-νύχτα με το fast, το light, το lifestyle και τον μουσικό θόρυβο, έχουν θέση άλλες προτάσεις όπως π.χ. η δική μας παράδοση;
Και αν η απάντηση είναι ναι, τότε θα πρέπει να την υπηρετήσουμε, να την καλλιεργήσουμε και να την επικοινωνήσουμε με σύγχρονη ματιά. Ώστε να είναι θελκτική, παιδευτική και χρήσιμη για την κοινωνία και, άρα, όχημα επικοινωνίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας και του ευρέως κοινού. Αν όχι, τότε ας συνεχίσουμε όπως είμαστε, για να ολοκληρωθεί σε μερικές δεκαετίες η αποδόμησή της και τελικά η μετατροπή της σε μια λαμπρή μουσειακή ανάμνηση.

Σημαντικές ευθύνες, εκτός των Ψαλτών, έχουν και οι άλλοι εταίροι - Εκκλησία, Ακαδημαϊκοί, Πολιτεία - με την αδυναμία τους να μετουσιώσουν τη Μουσική μας Παράδοση σε ελκυστική ιδεολογική, επιστημονική και θεολογική πρόταση για τον σύγχρονο άνθρωπο.

Έκαστος από τους παραπάνω εμπλεκόμενους και της ευθύνης μέτοχος, δρα εγωιστικά, ανταγωνιστικά, ιδιοτελώς, αυτοτελώς, με άλλα λόγια: «καθένας το μαγαζάκι του». Ως εκ τούτου δρα διαλυτικά και αποκαθηλωτικά σε σχέση με τον κοινό μας στόχο. Αποτέλεσμα αυτού είναι η ανούσια, πρόχειρη και ενίοτε υποκριτικά φλύαρη και ανιαρή επανάληψη δήθεν δράσεων, που ανταμείβονται βεβαίως ανάλογα, με την ηχηρή αδιαφορία και απουσία του κοινού.

EΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ο οργανισμός της Εκκλησίας, αντιμέτωπος με πολλαπλά και δυσεπίλυτα προβλήματα της εσωτερικής του δομής και λειτουργίας και βαλλόμενος πανταχόθεν, νοιώθει να απομακρύνεται από την αναπνοή και τον καρδιακό παλμό της κοινωνίας, την οποία καλείται και θέλει να υπηρετεί.
Εναγωνίως προσπαθεί να δημιουργήσει ερείσματα στον κοινωνικό ιστό με τους γνωστούς τρόπους και μεθόδους, μικρής βεβαίως διεισδυτικότητας στη σημερινή Ελληνική Κοινωνία - των κατά 95% δηλούντων Χριστιανών Ορθοδόξων και των κατά <5% θρησκευόμενων - όπως οι επίσημες επιστημονικές μετρήσεις μαρτυρούν. Στη προσπάθεια της αυτή λογικό και αυτονόητο είναι ότι πρέπει να έχει συμπαραστάτη και βοηθό σύσσωμη την Ψαλτική οικογένεια.

Ο ρόλος των Ψαλτών θα μπορούσε να είναι σημαντικός ως όχημα επικοινωνίας της Εκκλησίας με το κοινό, αν ο οργανισμός της Εκκλησίας αποφάσιζε να εκμεταλλευτεί - χρησιμοποιήσει ουσιαστικά και οργανωμένα το μεγάλο και ισχυρό οπλοστάσιο που κατέχει: τις τέχνες και τα γράμματα, με επικαθήμενο τον Λόγο. Να ασπασθεί δηλαδή αυτό που σύγχρονος μοναχός άγιος της Εκκλησίας μας έλεγε ότι: «Εμείς οι παππάδες έχουμε πνίξει τον Θεό με τις αδυναμίες μας και τις φιλολογικές αναλύσεις, να τον αφήσουμε λίγο ήσυχο και να ασχοληθούμε με τον άνθρωπο και τα ανθρώπινα».
Ίσως η σκέψη ότι το τέλειο (Θεός) συνομιλεί με το εν δυνάμει και κατά χάριν «τέλειο» (άνθρωπο), δια του τελείου (πίστη), με μέσα έκφρασης τα τέλεια (Γράμματα και τέχνες) να αποτελέσει το έναυσμα για την ενίσχυση και αναβάθμιση της σχέσης Ψαλτών και Κληρικών. Σχέση που σήμερα σε πολλές περιπτώσεις είναι ανταγωνιστική, ενώ φύσει και θέσει η σχέση είναι και πρέπει να είναι συναγωνιστική.

Τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης Ιερέως -Ψάλτου θα διεξέλθουμε αναλυτικά σε άλλη ευκαιρία. Στη παρούσα επικοινωνία μας και με τη παραδοχή ότι ο Παππάς πρώτος με τον Ψάλτη δεύτερο συναποτελούν τους στυλοβάτες κάθε ιεροπραξίας, επιγραμματικά αναφέρω μερικές σκέψεις-ευχές.
Δεν είναι καλό και πνευματικά ζητούμενο η αγαστή συνεργασία αμφοτέρων; Δεν είναι καλό και ζητούμενο έκαστος να είναι υπερήφανος για τον άλλον; Δεν είναι καλό και ζητούμενο ο ένας να στηρίζει τον άλλον για τον κοινό στόχο; Δεν είναι καλό και ζητούμενο για τον Παππά ο Ψάλτης του, να αποτελεί καλλιτεχνική προσωπικότητα στην τοπική, μικρή κοινωνία-ενορία; Δεν είναι καλό και ζητούμενο για κάθε εκκλησιαστικό παράγοντα, κάθε ενορίτης να αναφέρεται με σεβασμό και αγάπη για τον Ψάλτη του; Δεν είναι καλό και ζητούμενο για τον Ιερέα να απευθύνει τον πνευματικό λόγο σε πολιτιστικές εκδηλώσεις που οργανώνει ο Ψάλτης του; Δεν είναι καλό και ζητούμενο για σύσσωμο τον Κλήρο, κάθε μητροπολιτικός σύνδεσμος Ψαλτών με τη στήριξη της ΟΜΣΙΕ, να οργανώνει ετησίως σειρά λαμπρών πολιτιστικών εκδηλώσεων, με θεματική και καλλιτεχνική άποψη; Με τη συμμετοχή και συνεργασία άλλων τοπικών συλλόγων, υπό την αιγίδα της Μητροπόλεως και την ουσιαστική και όχι τυπική συμμετοχή όλων των πολιτειακών παραγόντων και του πνευματικού κόσμου του τόπου και στις οποίες λαμπρές εκδηλώσεις να καλείται ο οικείος Μητροπολίτης να ευλογήσει;
ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ

Η περί την Μουσική μας Παράδοση ασχολούμενη ακαδημαϊκή κοινότητα, με πρωτοστάτη τον αγαπητό μας και σεβαστό καθηγητή κ. Γρηγόριο Στάθη και άξιους συνεχιστές, τους διαδόχους του καθηγητές και όλων των βαθμίδων συντελεστές, επέτυχε την οργάνωση της ακαδημαϊκής δράσης, για πρώτη φορά στην ιστορία του νεοελληνικού έθνους, κομίζοντας ουσία και ελπίδες για το μέλλον του μουσικού μας πολιτισμού. Ήδη έχει επιτελέσει σημαντικό έργο σε ό, τι αφορά την έρευνα, την καταγραφή, τις εκδόσεις και άλλες πολλές επιστημονικού και καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος δράσεις.
Αγαστή, μεστή και ισότιμη συνεργασία της ακαδημαϊκής ομάδας και των αντιπροσωπευτικών οργάνων των Ψαλτών σύμφωνα και με την αυτονόητη έννοια: << Η πράξις εις θεωρίας επίβασιν του Χρύσανθου>>, θα προσφέρει μεγίστη βοήθεια στον κοινό αγώνα, που είναι η κατάδειξη και ανάδειξη της μουσικής μας σε χρήσιμο εργαλείο για την ζωή και την ψυχή του σύγχρονου ανθρώπου.

Ουδείς εκ των εταίρων μόνος μπορεί να επιτύχει ικανό στόχο πέραν του μετρίου διότι η γνώση χωρίς την τέχνη είναι καινό γράμμα, αλλά και η τέχνη χωρίς τη γνώση υστερεί. Η τέχνη είναι η ψυχή και η γνώση το ένδυμα.

Η συνύπαρξη λοιπόν των δύο αυτών πυλώνων είναι νομοτελειακά αναγκαία για τη στήριξη του οικοδομήματος, η διάσταση δε αυτών είναι αποτέλεσμα άγνοιας η εγωισμού.

Σμίγοντας την επιστημονική γνώση, μεθοδολογία και έρευνα των ακαδημαϊκών εταίρων, με την καλή τέχνη (καλλιτεχνία) των Ψαλτών, υπό τη σκέπη της Εκκλησίας, και την αρωγή της Πολιτείας, μπορεί να δημιουργηθεί το απαιτούμενο εκρηκτικό μίγμα για την μεγάλη ανατροπή και την επίτευξη του επιθυμητού στόχου.

ΠΟΛΙΤΕΙΑ

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται αντικειμενικά μεταξύ των 4-5 χωρών της Γής, που θα έπρεπε να συμμετέχουν στη διαμόρφωση του πολιτισμικού βηματισμού των κοινωνιών. Είναι αυτονόητο ότι αποτελεί πανανθρώπινο έλλειμμα το γεγονός ότι η χώρα του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Σωκράτη, του Πυθαγόρα, του Σοφοκλή, του Ορφέα κλπ, δεν έχει ανεπτυγμένες τις τέχνες και τις Επιστήμες στις οποίες μπορεί, δικαιούται και υποχρεούται να είναι πρωτοπόρα, ώστε να συμβάλει καταλυτικά στη διαμόρφωση της Φιλοσοφίας, της Αρχαιολογίας, της Μουσικής και του Θεάτρου στη υπηρεσία του ανθρώπου.

Ατυχώς όλοι οι πολιτισμοί, ακόμη και ισχυρών εθνών με πολιτισμική οχύρωση και ακμή, όπως η Γαλλία, δεν μπόρεσαν να αντισταθούν στη μεγάλη, αμερικανική κυρίως, εισβολή.
Από τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους μέχρι σήμερα, η εκάστοτε πολιτική εξουσία δεν εστίασε στην οργάνωση και ανάπτυξη των γηγενών μουσικών συστημάτων, με αποτέλεσμα η Ελληνική Μουσική και οι εκφραστές της, στο περιθώριο του εκπαιδευτικού συστήματος ευρισκόμενοι, να επιδίδονται σε έναν άνισο αγώνα για την οργάνωση και την επιβίωσή των. Απίστευτα τραγική πραγματικότητα, που θα έπρεπε να οδηγήσει τον εκάστοτε Υπουργό του ΥΠΠΟ σε άμεση παραίτηση, είναι το γεγονός ότι ακόμη και σήμερα δεν υπάρχει νομικό καθεστώς για την εκπαίδευση και απόδοση τίτλων σπουδών στα παραδοσιακά όργανα. Δηλαδή θησαυροί, όπως η παραδοσιακή, η λόγια μουσική κ.λπ., που είναι μοναδικοί στον κόσμο που μαζί με την Βυζαντινή, αποτελούν τον μεγάλο ανεκμετάλλευτο πλούτο του παγκόσμιου Μουσικού Πολιτισμού το κράτος που τις γέννησε, τις άνδρωσε, έδωσε τη μουσική στον δυτικό κόσμο, «δεν δαπανά ούτε φράγκο» κατά τη Λαϊκή έκφραση, για αυτήν.
Το γεγονός αυτό γίνεται τραγικότερο αν σκεφθεί κανείς ότι δε χρειάζονται πολλά, γιατί περισσεύει η αγάπη, το ταλέντο και το όραμα σε κάθε μύστη της παράδοσής μας. Διερωτάται κανείς: Δεν θα ήταν σωστή και ωφέλιμη για το μέλλον της χώρας επένδυση, αν από τα 300 περίπου εκατομμύρια ευρώ που διατίθενται για τα δυτικού τύπου ορχηστρικά σχήματα ανά την Ελλάδα ετησίως, διετίθετο το 10% για την Ελληνική Μουσική;

Αγαπητοί Συνάδελφοι και φίλοι της Μουσικής μας Παράδοσης,

Όλοι μας και ως πολίτες και ως καλλιτέχνες αυτού του τόπου, του Μικρού και Μέγα, νοιώθουμε κατά καιρούς από τη μια υπερήφανοι για τις μουσικές, τις θεολογικές, και τις πολιτισμικές μας αξίες και από την άλλη πληγωμένοι από την αδιαφορία, τη προσβολή, τον διεθνή διασυρμό και όσα συμβαίνουν και όσα σκεπτόμαστε ότι θα συμβούν στα επόμενα χρόνια.
Συγχρόνως γνωρίζουμε ότι σε περιόδους τέτοιας κρίσης ανθούν ιδέες, πρωτοβουλίες, ουσιαστικές και όχι επιφαινόμενες προτάσεις, εν κατακλείδι δίδεται χώρος στο είναι εις βάρος του φαίνεσθε και του έχειν.
Εμείς, λοιπόν, οι Έλληνες, τόσων και τόσων αναξιοποίητων θησαυρών κάτοχοι, δεν «δικαιούμαστε» καμία ηττοπαθή στάση. Με σθένος, σιγουριά και πίστη στις αξίες μας να οργανώσουμε τον βηματισμό του μέλλοντος των παιδιών μας, στις τέχνες και τα γράμματα. Μπορούμε να τις αναδείξουμε στη μεγαλύτερη «βαριά βιομηχανία» της χώρας μας.
Ειδικότερα εμείς, οι εκφραστές της Μουσικής μας παράδοσης, οι Ψάλτες της Ελλάδος, οι Ψάλτες της Ορθοδοξίας, οι Ψάλτες του κόσμου όλου, μπορούμε να επιτύχουμε το αυτονόητο, την αποκατάσταση στην λαϊκή συνείδηση της Ελληνικής Κλασικής Μουσικής.

Προϋπόθεση της επιτυχίας είναι:
1. Η συστηματική δουλειά
2. Η καλή και ευρεία εκπαίδευση
3. Η ενότητα
4. Η συστράτευση όλων των συντελεστών
5. Η αξιοποίηση όλων των στελεχών
6. Η ανάπτυξη αγαστής και εποικοδομητικής σχέσης, μεταξύ των εταίρων.
7. Η αναθεώρηση της προσέγγισης των πρακτικών και δράσεων
8. Η πίστη ότι φέρουμε και προτείνουμε αξιόλογη μουσική άποψη
9. Σύγχρονη ματιά επικοινωνίας των προτάσεών μας
10. Συντονισμένες και αλληλοϋποστηριζόμενες μεταξύ των μελών δράσεις
11. Θερμή υποστήριξη εργασιών, ερευνών, νέων δημιουργιών κ.λπ.
12. Εκμετάλλευση σύγχρονων μέσων και μεθόδων

Αγαπητοί Συνάδελφοι και φίλοι της μουσικής μας Παράδοσης,

Το νέο ΔΣ της ΟΜΣΙΕ με το βλέμμα σταθερά στραμμένο στο μέλλον, θα πρέπει να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων και να λειτουργήσει ενωτικά, συσπειρωτικά, και να οργανώσει τις προϋποθέσεις έτσι ώστε στα χαλεπά ,για την Ελληνική κοινωνία, που έρχονται χρόνια, η Μουσική μας να αποτελέσει :
Το οργανωμένο θεωρητικό υπόβαθρο της Ελληνικής Μουσικής, γενικότερα
Σημαντικό Βοηθό της Εκκλησίας μας στη σχέση της με την κοινωνία και
Ουσιαστικό Εργαλείο του ΥΠΠΟ, του ΥΠ.ΠΑΙΔ και του ΥΠΕΞ στη σχέση των με τον απόδημο Ελληνισμό, τη διεθνή κοινότητα και τα μουσικά ιδρύματα και οργανισμούς διεθνώς.
Το νέο ΔΣ της ΟΜΣΙΕ με γνώμονα τις ρήσεις <<τίποτε δεν σου χαρίζεται αλλά κερδίζεται>>, <<Ο επιμένων νικά>>, <<Αν έχεις νύχια ξύνεσαι>>, <<Δρυός πεσούσης πας ανήρ ξυλεύεται>>, <<Η ημιμάθεια χείρον της αμαθείας>>, και άλλες πολλές, θα πρέπει να αναθεωρήσει όλες τις μέχρι τώρα ατελέσφορες και μίζερες πρακτικές και να οργανώσει ομάδες εργασίας, μεθόδους, τακτικές και στάδια δράσης με μεθοδικότητα, σταθερότητα και διορατικότητα για την αξιοποίηση δυνάμεων, αξιών και συγκυριών, για την οργάνωση εν τέλει νέας οραματικής πορείας.

Οραματική πορεία που με όχημα το <<Η ισχύς εν τη ενώσει >> θα μας επιτρέψει να βροντοφωνάξουμε:

Καλημέρα Μέλλον!

(Πηγή: http://www.omsie.gr/)

Οι Ιππότες επιστρέφουν στη Ρόδο! - Συνάντηση με τον Μητροπολίτη

Μπορεί η περίοδος της Ιπποτοκρατίας να φαντάζει μακρινή αλλά κάποιοι της παγκόσμιας ελίτ, που θεωρούν τους εαυτούς τους απόγονους των Ιπποτών της Ρόδου οραματίζονται να καταστήσουν ξανά το «σμαραγδένιο νησί» κέντρο των «Ιπποτών της τρίτης χιλιετίας».

Αυτό - τουλάχιστον, προκύπτει από την πρόσφατη επίσκεψη του επικεφαλής του Στρατιωτικού Τάγματος του Ναού της Ιερουσαλήμ, η οποία έγινε με κάθε μυστικότητα, όπως αποκαλύπτεται σήμερα.
Κίνητρο, όπως ανέφερε στη συνάντηση που είχε την προπερασμένη Δευτέρα με τον Μητροπολίτη Ρόδου κ. Κύριλλο είναι η επανένωση όλων των ιπποτικών ταγμάτων σε μια Παγκόσμια Ομοσπονδιακή Ενωση με σκοπό τη μόνιμη πια παρουσία τους στη Ρόδο, στα βήματά των δικών τους «πρόδρομων πατεράδων», όπως αποκαλούν τους Ιππότες του Τάγματος των Ιωαννιτών που, ως γνωστόν, κατέλαβαν τη Ρόδο, το 1309 και παρέμειναν μέχρι την άλωση του νησιού από τους Τούρκους, επί δύο και πλέον αιώνες.
Κατά τη συνάντηση με τον κ. Κύριλλο, η οποία, κατά τις πληροφορίες, έγινε παρουσία του νομικού επροσώπου των «Ιπποτών» και οικονομικών παραγόντων ο επικεφαλής των «Ιπποτών» αποκάλυψε τα φιλόδοξα σχέδια του για τη Ρόδο.
Συγκεκριμένα ανακοίνωσε ότι στις προθέσεις τους, με την ίδρυση της Παγκόσμιας Ομοσπονδιακής Επανένωσης των Ιπποτών, είναι η δημιουργία ενός ιπποτικού χωριού.
Το χωριό των Ιπποτών έχει επιλεγεί να χτιστεί στην ευρύτερη περιοχή της Λαχανιάς, όπου η Εκκλησία της Ρόδου διατηρεί ακόμη μεγάλες εκτάσεις. Σύμφωνα με τα σχέδια που παρουσιάστηκαν προτίθενται να ανεγείρουν 600 περίπου μονοκατοικίες, συνεδριακό κέντρο, μονάδα νοσοκομειακή για την παροχή πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης, γηροκομείο και διάφορα άλλα κέντρα κοινωφελούς σημασίας.
Με δεδομένο ότι δεν έχουν εντοπιστεί σε άλλο μέρος του νησιού μεγάλες ιδιοκτησίες, ο εκπρόσωπος των Ιπποτών έθεσε ζήτημα παραχώρησης δύο μεγάλων εκκλησιαστικών ακινήτων στην περιοχή Λαχανιάς, υπογραμμίζοντας ότι τα κτίσματα θα είναι στην κυριότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο Μητροπολίτης Ρόδου επιφυλάχθηκε να απαντήσει, διευκρινίζοντας ότι το ζήτημα της παραχώρησης των ακινήτων ξεφεύγει της αρμοδιότητάς του με την επισήμανση «αρμόδιο να αποφασίσει είναι το Πατριαρχείο».
Σημειώνεται ότι το «Ανώτατο Στρατιωτικό Τάγμα του Ναού της Ιερουσαλήμ» έχει έδρα τη Ρώμη και πολύ στενές σχέσεις με το Βατικανό και όπως τόνισε ο εκπρόσωπος των Ιπποτών η εδώ παρουσία τους «θα συμβάλει στην πρσέγγιση των δύο Εκκλησιών», θέμα που βρίσκεται ήδη σε καλό δρόμο, καθώς ο διάλογος μεταξύ Βατικανού και Πατριαρχείου παραμένει ενεργός στα τελευταία χρόνια με εκατέρωθεν «βήματα καλής θελήσεως».
Η στάση του Πατριαρχείου μέχρι στιγμής δεν έχει εκδηλωθεί, αλλά οι οικονομικοί παράγοντες που γνωρίζουν την υπόθεση υποστηρίζουν ότι «η παρουσία των Ιπποτών» του κόσμου στη Ρόδο θα προσδώσει μια νέα διάσταση στην οικονομική και κοινωνική ζωή του νησιού, και θα τονώσει -πέραν όλων των άλλων- τον τουρισμό σε μια ιδιαιτέρως κρίσιμη συγκυρία, καθώς πρόκειται για άτομα της παγκόσμιας ελίτ».

Η σύμβαση

Να σημειωθεί ότι ο επικεφαλής των «Ιπποτών του Τάγματος της Ιερουσαλήμ» παρουσίασε στον Μητροπολίτη Ρόδου σχέδιο «σύμβασης» στο οποίο αναφέρονται πρωτίστως οι κοινωνικοί, πολιτιστικοί στόχοι του εγχειρήματος επανένωσης των ιπποτικών ταγμάτων σε μια παγκόσμια ομοσπονδιακή Ενωση.
Οπως χαρακτηριστικά αναφέρεται εισαγωγικά στο σχέδιο συμφωνητικού μεταξύ της Ελληνορθόδοξης Ελληνικής Χριστιανικής Εκκλησίας της Ρόδου και της Supremus Militaris Orolo Mibitum Templi Hierosolymitani" (Στρατιωτικό Τάγμα των Ναϊτών Ιπποτών στη Ρώμη) στην αυγή της τρίτης χιλιετίας «ένα γκρουπ σκεπτόμενων ανθρώπων για "καλό κοινό", ένα γκρουπ "Ιπποτών", στη Ρώμη πεπεισμένοι ότι ο πολιτισμός, η αλληλοβοήθεια, η αλληλεγγύη και η στήριξη των αδύναμων, είναι κοινή περιουσία όλου του ανθρώπινου είδους, ικανή να υπερτερεί και να διαλύει τις εθνικές διαφορές, θρησκευτικές και φυλετικές, για τη διάσωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μελετώντας σε βάθος το πώς να καταστήσουν πραγματικά και ενεργά αποτελεσματικές εκείνες τις αξίες και αρχές στις οποίες πιστεύουν και όσοι άλλοι πιστεύουν όπως αυτοί.

Αλλά που τώρα φαίνονται όλο και περισσότερο παγιδευμένες από πατίνες και εγωισμούς, φατρίες, φόβους, κενά υπαρξιακά μοντέλα, έθεσαν -σαν στόχο- να επιστρέψουν για να ξαναρχίσουν να "ξαναφτιάξουν μια παγκόσμια ένωση ανθρώπων καλής θέλησης", που συμμερίζονται αξίες -ξανά- στη Ρόδο, από όπου οι "πατέρες τους σκαπανείς" ξεκίνησαν, και έπειτα να εξαπλωθούν στον κόσμο, για να δημιουργήσουν -ξανά- ακριβώς στη Ρόδο τις συνθήκες και τις προϋποθέσεις για να δώσουν ζωή και δύναμη σε μει αναγεννημένη και ευρύτερη "Διεθνή Οργάνωση των Αξιών και των Αρχών"».

Στους στόχους ακόμα αναφέρονται και τα ακόλουθα:

Να επανενώσει τα ιπποτικά τάγματα, ιδρύοντας μια Παγκόσμια Συνομοσπονδιακή Ενωση Ιπποτών στη Ρόδο - εναρμονισμένη με τα προστάγματα της σημερινής κοινωνίας που, αναφερόμενη στις παραδόσεις και το ηθικό πνεύμα των Ιπποτών, υλοποιήσει αυτά, επανερμηνεύοντας, τον κόσμο των Ιπποτών Ναϊτών, ανανεώνοντας τις αρχές του ευγενούς και θρησκευτικού ιπποτισμού, και που να εμπνέεται, στα ιστορικά έργα που ανά τους αιώνες καθόρισαν το τάγμα των Ναϊτών.

Να πραγματοποιήσει τους θεσμικούς σκοπούς των Ιπποτών, προς βοήθεια των αδυνάμων, των καταπιεσμένων των "λησμονημένων".

Να φροντίσει για τη διάσωση το ανθρωπίνου είδους, προωθώντας την κοινωνική του ανάπτυξη, πολιτισμική, οικονομική.

Να προωθήσει τη διαθρησκευτική συζήτηση, διαπολιτισμική, χωρίς διακρίσεις.

Να διαδώσει στον κόσμο τις ιδέες και τις αξίες του ιπποτισμού της οικουμενικότητας, της ειρήνης, της συνεργασίας, της αλληλοβοήθειας και της αλληλεγγύης, και της αδελφότητας ανάμεσα στους λαούς.

Να υπερασπισθεί τα ανθρώπινα δικαιώματα, και να διαφυλάξει την ελεύθερη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας, με σεβασμό στην Ηθική των παγκόσμιων αξιών, του Ιπποτισμού.

(Πηγή: Romfea.gr/Κ. Λαμπριανός)

Στις 3 Μαρτίου συνέρχεται η επιτροπή ακροάσεως ιεροψαλτών της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών

Μετά την αναστάτωση που προκλήθηκε στον ιεροψαλτικό κόσμο με αφορμή την παράκαμψη και καταστρατήγηση του Κανονισμού Ιεροψαλτών από πολλούς ενοριακούς ναούς της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών σχετικά με την πλήρωση κενών θέσεων Ιεροψαλτών, η Ιερά Αρχιεπισκοπή παρεμβαίνει στο ζήτημα. 

Έτσι, την Πέμπτη 03.03.2011 και ώρα 6 το απόγευμα, στην αίθουσα του Ιδρύματος Ποιμαντικής Επιμόρφωσης της Ι. Αρχιεπισκοπής Αθηνών, θα συνέλθει η επιτροπή ακροάσεως ιεροψαλτών, η οποία θα κληθεί να εξετάσει και εν συνεχεία να διορίσει ιεροψάλτες στους Ιερούς Ναούς της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.

Είναι αυτονόητο και μετά το εγκύκλιο σημείωμα το οποίο εξέδωσε η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών ότι καμία ιεροψαλτική θέση δεν θα υφίσταται εάν ο ιεροψάλτης δεν έχει διοριστήριο έγγραφο, το οποίο μάλιστα διασφαλίζει τόσο τον ιεροψάλτη όσο και τον Ι. Ναό.

"Περσινά ξυνά σταφύλια" (...ή περί της επαγγελματικής σχέσης των ψαλτών με την εκκλησία.)

του Κωνσταντίνου Πολίτη

Η πρόσφατη διαρκής και εξόφθαλμη καταστρατήγηση του λεγόμενου "Κανονισμού Ιεροψάλτου" (ο Θεός να τον κάνει...) στις προσλήψεις συναδέλφων σε πολλούς ναούς της Αρχιεπισκοπής (και όχι μόνο...) επαναφέρει το ζήτημα της μορφής της σχέσης του ψάλτη με την εκκλησία. Πολλοί, καλοπροαίρετα, προβάλλουν "πνευματικά" διλήμματα και κωλύματα με αποτέλεσμα να κυνηγούμε το δέντρο και να χάνουμε το δάσος...

Και αυτό γιατί το ζήτημα της καταστάσεως των ιεροψαλτών από επαγγελματική άποψη μέσα στο χώρο της Εκκλησίας και ο διαχωρισμός αυτής της σχέσης από λοιπές πνευματικές εξαρτήσεις είναι διεξοδικά αναλελυμμένο και ληγμένο εδώ και πολλά πολλά χρόνια. Το ζητούμενο είναι ποιοί δεν μπορούν (ή δεν επιθυμούν...) να το λύσουν.
Την εποχή της θητείας μου ως Γενικού Γραμματέα του Πανελληνίου Συνδέσμου Ιεροψαλτών "Ρωμανός και Ιωάννης ο Δαμασκηνός", (το 2000 περίπου, όταν ακόμα λειτουργούσε...) επιχείρησα μια πρώτη αποδελτίωση των παλαιών, πρώτων Φύλλων της Εφημερίδας "Ιεροψαλτικά Νέα", στα οποία φιλοξενήθηκαν άρθρα μεγάλων εκκλησιαστικών ανδρών της εποχής (1964 και εντεύθεν), υπό την καθοδήγηση του μακαρίτη πρωτοψάλτη Αντωνίου Μπελούση (Προέδρου του νεοσύστατου τότε Πανελληνίου Συνδέσμου, που προήλθε από την συγχώνευση των δύο παλαιότερων αλληλοσπαρασόμενων Συλλόγων, του "Ρωμανού" και του "Δαμασκηνού").
Επιγραμματικά αναφέρω τους μακαριστούς Επίσκοπο "Ρωγών" Διονύσιο Ψαριανό, μετέπειτα Κοζάνης, Αρχιμ. Νικόδημο Βαλληνδρά, μετέπειτα Πατρών, το νομικό Γεώργιο Αναγνωστόπουλο, τον Μακαριστό Αρχιεπίσκοπο κυρό Χριστόδουλο, τότε Αρχιγραμματέα της Συνόδου, μετέπειτα Δημητριάδος και πολλούς άλλους για τους οποίους κάποτε πρέπει να γίνει μια διεξοδικότερη συζήτηση....
Ένα από τα αποδελτιωμένα κείμενα που είχα ανεβάσει τότε, λοιπόν, στο παλαιό Site της ΟΜΣΙΕ είναι η δημοσιευμένη το 1964 μελέτη του Νικοδήμου Βαλληνδρά: "ΟΙ ΨΑΛΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΙΕΡΟΥΣ ΚΑΝΟΝΑΣ".(Υπάρχει στη διεύθυνση http://t.co/QShHYpN )
Θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι στη δεκατία του ’60, δεν προλάβαινες να βγεις στην αγορά εργασίας και οι προτάσεις έπεφταν βροχή.
Οι σοβαροί, μάλιστα, και μορφωμένοι άνθρωποι δεν καταδέχονταν να διοριστούν υπάλληλοι στο Δημόσιο αλλά αναζητούσαν την προκοπή τους στην επιχειρηματικότητα και το εμπόριο.
Οι ψάλτες είναι λειτουργοί του αναλογίου και εφόσον προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε Ν.Π.Δ.Δ. (Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου), όπως είναι οι ναοί, δικαιούνται τα προβλεπόμενα, δυστυχώς όμως λίαν καταστρατηγούμενα δικαιώματα...

ΟΙ ΨΑΛΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΙΕΡΟΥΣ ΚΑΝΟΝΑΣ

ΑΡΧΙΜ.(*) ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΒΑΛΛΗΝΔΡΑ

(*) Άρθρο του μακαριστού Μητροπολίτου Πατρών κυρού Νικοδήμου Βαλληνδρά, τότε Αρχιμανδρίτου, το οποίο δημοσιεύθηκε σε συνέχειες το 1964 στα πρώτα φύλλα της Εφημερίδας «Ιεροψαλτικά Νέα», Μηνιαίου Οργάνου του Πανελληνίου Συνδέσμου Ιεροψαλτών «Ρωμανός ο Μελωδός και Ιωάννης ο Δαμασκηνός».

Είναι βεβαίως γνωστόν ότι, κατά τους ιερούς Κανόνας της Εκκλησίας οι Ψάλται θεωρούνται κατώτεροι Κληρικοί.

Όπως δε οι ανήκοντες εις τον ανώτερον Κλήρον (Επίσκοποι, Πρεσβύτεροι και Διάκονοι) καθίστανται τοιούτοι δια χειροτονίας, παρομοίως και οι αποτελούντες τον κατώτερον Κλήρον λαμβάνουσιν ειδικήν χειροθεσίαν υπό του οικείου Επισκόπου.

* * *

1. Πρώτος Κανών, όστις ομιλέι ρητώς περί Ψαλτών και χαρακτηρίζει τούτους ως ανήκοντας είς τον Κλήρον, είναι ο 26ος Αποστολικός Κανών. Δια του κανόνος τούτου ρυθμίζεται το θέμα του γάμου των Κληρικών εν γένει. Καθορίζεται η γνωστή απαγόρευσις του μετά την χειροτονίαν γάμου των ανωτέρων Κληρικών. Και προστίθεται: «των εις Κλήρον προελθόντων αγάμων κελεύομεν βουλομένως γαμείν Αναγνώστας και Ψάλτας μόνον.» Δηλαδή εκ πάντων των Κληρικών, μετά την εγκατάστασιν αυτών εις το εκκλησιαστικόν αυτών λειτούργημα (δια χειροτονίας ή δια χειροθεσίας), ο γάμος επιτρέπεται μόνον είς τους Αναγνώστας και τους Ψάλτας.
Η σημασία του Κανόνος τούτου εν σχέσει πρός τους Ψάλτας έγκειται όχι τόσο εις την περί του γάμου αυτών διάταξιν, αλλ' είς τό ότι ρητώς συγκαταριθμεί τους Ψάλτας μετά του Κλήρου, και δη προβαίνει και εις ρύθμισιν σοβαρού ζητήματος αφορώντος εις τους Κληρικούς εν γένει λαμβάνων ειδικήν πρόνοιαν περί των Ψαλτών.
2. Κατά την παλαιάν εποχήν οι Ψάλται, ως Κληρικοί, είχον το προνόμιον να ανέρχωνται επί του άμβωνος και επ' αυτού ιστάμενοι να ψάλωσιν ωρισμένα ψάλματα. Σχετικώς ο 33ος Κανών της Έκτης Οικουμενικής Συνόδου όπως μή επιτρέπηται εις ουδένα μή έχοντα κανονικήν χειροθεσίαν επισκόπου να αναβαίνη εις τον άμβωνα και να ψάλλη. Διατάσσει δε τούτο ελέγχων ωρισμένους «μή αποκειρομένους Ιεροψάλτας...» (τ.έ. μή προβαίνοντας εις χειροθεσίαν και κουράν των Ιεροψαλτών). Όθεν παραγγέλει: «μηδέ τινά συγχωρείν, επ' άμβωνος κατά τήν τών έν κλήρω καταλεγομένων τάξιν, τους θείους τώ λαώ λόγους υποφωνείν εί μήτι άν ιερατική κουρά χρήσηται ο τοιούτος, και την ευλογίαν υπό του οικείου ποιμένος κανονικώς υποδέξηται».
Συνοπτικώτερος αλλ' εξίσου απόλυτος, ο 15ος Κανών της εν Λαοδικεία Τοπικής Συνόδου διαλαμβάνει: «περί του μή δειν πλέον των κανονικών Ψαλτών των επί τον άμβωνα αναβαινόντων, και από διφθέρας ψαλλόντων, ετέρους τινάς εν τη Εκκλησία». Απαγορεύει δηλαδή να ψάλλει οιοσδήποτε εν τη Εκκλησία. Μόνον κανονικοί Ψάλται (κανονικώς χειροθετημένοι και κανονικώς εντεταγμένοι εις τον κατώτερον Κλήρον της Εκκλησίας) δύνανται να ψάλλωσιν.
3.Είναι επόμενον ότι, εφ' όσον η Εκκλησία θεωρεί τους Ψάλτας ως Κληρικούς και παρέχει εις αυτούς χειροθεσίαν παρά του Επισκόπου, επιβάλλονται εις αυτούς και ωρισμέναι υποχρεώσεις. Κυρίως η Εκκλησία, δια των ιερών αυτής Κανόνων, παροτρύνει του Ψάλτας να συνειδοτοποιήσουν την ιερότητα του λειτουργήματος αυτών και να διάγωσιν βίον μή απάδοντα προς την διακεκριμένην εν τη Εκκλησία θέσιν των.
Θα αναφέρωμεν, επί του παρόντος, δύο μόνον Αποστολικούς Κανόνας, τον 43ον και τον 69ον, οίτινες ρητώς ομιλούντες περί Ψαλτών αξιούσι παρ αυτών ιεροπρέπειαν και εκκλησιαστικήν συνειδησιν. Επιφυλασσόμεθα δ' όπως εν συνεχεία αναφέρωμεν και άλλας κανονικάς διατάξεις ομιλούσας περί ηθικών υποχρεώσεων των ανηκόντων εις τον κατώτερον εν γένει Κλήρον.
Και ο μεν πρώτος εκ των μνημονευθέντων Κανόνων επιτάσσει:« ...Ψάλτης τα όμοια ποιών (κύβοις σχολάζων και μέθαις) ή παυσάσθω ή αφοριζέσθω». Είναι προφανές ότι αξίωσις του Αποστολικού τούτου Κανόνος είναι όπως οι Ψάλται, καθό Κληρικοί, μή εκτρέπωνται εις αναρμόστους πράξεις, ώς είναι η χαρτοπαιξία και η μέθη. Παραλλήλως δ' ως θα είδομεν άλλοι Αποστολικοί Κανόνες απαγορεύουσιν εις τους κατωτέρους Κληρικούς ότι δεν είναι σύμφωνον προς τον ηθικόν νόμον. Απαίτησις άρα της Εκκλησίας είναι, όπως οι Ψάλται ίστανται εις υψηλήν ηθικήν στάθμην και μή εκπίπτωσιν εις χαμηλόν ηθικόν επίπεδον. Ο δε μνημονευθείς Κανών, ομιλών περί της τηρήσεως της νηστείας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και εκάστης Τετάρτης και Παρασκευής αξιοί ίνα δίδωσι το παράδειγμα οι Κληρικοί, Ανώτεροι και Κατώτεροι, δεν παραλείπει δε να αναφέρη ρητώς και τους Ψάλτες: «Ει τις ...Ψάλτης την Αγίαν Τεσσαρακοστήν ού νηστεύει, ή Τετράδα ή Παρασκευήν», ορίζει ίνα εκπίπτη του κληρικού αυτού αξιώματος.
Ενδεικτικώς βεβαίως αναφέρομεν την περί νηστείας ταύτην κανονικήν διάταξιν. Είναι πρόδηλον ότι τοιαύται κανονικαί διατάξεις, διαλαμβάνουσαι μάλιστα ρητώς περί Ψαλτών και κατωτέρων Κληρικών, εκφράζουσι την απαίτησιν της Εκκλησίας όπως οι εν οιωδήποτε βαθμώ (ανωτέρω ή κατωτέρω) υπηρετούντες ώς κληρικοί Αυτής, σέβονται τας εκκλησιαστικάς εν γένει διατάξεις, έχωσιν ανεπτυγμένον το Εκκλησιαστικόν φρόνημα, και είναι πρόσωπα εγνωσμένης ευσεβείας και αρετής.
Πλήν των ιερών εκείνων Κανόνων, οίτινες ρητώς αναφέρουσι τους Ψάλτας και θεσπίζουσιν ειδικάς περί αυτών διατάξεις και πλήστοι άλλοι κανόνες της Εκκλησίας αφορώσιν είς τους Ψάλτας, βεβαίως και αναμφισβητήτως, εφ' όσον ομιλούσιν ευρύτερον περί των κατωτέρων εν γένει Κληρικών μετά των οποίων συγκαταλέγονται οι Ψάλται ως «κληρικοί έξω του Βήματος».
1.-Μεταξύ των Κανόνων τούων όχι ολίγοι καθορίζουσι τας ηθικάς υποχρεώσεις των ψαλτών. Ο 25ος Αποστολικός Κανών, επί παραδείγματι, λέγει ότι θεωρείται ανάξιος της τιμής να είναι Κληρικός - ούτε Κατώτερος - ο «επί πορνεία ή επορκία ή κλοπή αλούς». Ως ποινήν δε εις τους τα τοιαύτα πράξαντας ορίζει την έκπτωσιν από του αξιώματος του Κληρικού. Και ως μόνην επιείκειαν διά τους τοιούτους αναφέρει, να μή εξωεκκλησιάζονται, και αφορίζωνται δια να μή είναι διπλή η τιμωρία των (έκπτωσις από του βαθμού του Κληρικού και αφορισμός). «Λέγει γαρ η Γραφή: ούκ εκδικήσεις δις επί τω αυτώ». Δια να είναι δε σαφές ότι είς τήν διάταξιν ταύτην δεν περιλαμβάνονται μόνον οι ανώτεροι Κληρικοί (Επίσκοπος ή Πρεσβύτερος ή Διάκονος) ο Κανών ρητώς επιλέγει: «ωσαύτως και οι λοιποί Κληρικοί» οι κατώτεροι δηλαδή, εν οίς, εκ των πρώτων είναι και οι Ψάλται.
Εκ του Κανόνος τούτου συνάγεται ότι , ούτως ειπείν, καθαιρείται ο Ψάλτης ο διαπράτων τας προμνημονευθείσας πράξεις. Καταβιβάζεται από την υψηλήν και διακεκριμένην εν τη Εκκλησία θέσιν του, και -επιεικώς - δεν εξάγεται εις τον Νάρθηκα, έξω του Ναού, οπού ήτο άλλοτε η θέσις των βαρέως αμαρτανόντων, αλλά του επιτρέπεται να μένη εντός του Ναού μετά των άλλων πιστών ώς εκπεσών Κληρικός. Ρητώς δε περί «καθαιρέσεως» και των Ψαλτών ομιλεί ο 4ος κανών της 6ης οικουμενικής Συνόδου.
Ο 54ος Αποστολικός Κανών, εξάλλου, αξιοί παρά παντός Κληρικού, Ανωτέρου και Κατωτέρου να μή συχνάζη εις ύποπτα κέντρα, «εν καπηλείω», και εις άλλα παρόμοια, διότι ταύτα δεν αποτελούν περιβάλλον κατάλληλον δι άνθρωπον υπηρετούντα τον Θεόν και την Εκκλησίαν.
2. - Άλλοι ιεροί Κανόνες ρυθμίζουσι πειθαρχικά ζητήματα. Απαιτούσι δ' όπως πάντες οι κατώτεροι σέβωνται τους ιεραρχικώς ανωτέρους των. Και ο μεν 55ος Αποστολικός κανών περιφρουρεί το κύρος του Επισκόπου και απαγορεύει είς πάντα κληρικόν οιουδήποτε βαθμού (και εις τους ψάλτας επομένως) να συμπεριφερθή υβριστικώς και ανευλαβώς προς Επίσκοπον. Ο δε επόμενος (56ος) επιβάλλει σεβασμόν προς πάντα Πρεσβύτερον και Διάκονον. Είναι πρόδηλον ότι ο Κανών ούτος, δια της φράσεως «εί τις Κληρικός υβρίσει Πρεσβύτερον ή Διάκονον αφοριζέσθω», αναφέρεται μάλλον εις τους κατωτέρους Κληρικούς (Αναγνώστας, Ψάλτας κ.τ.λ.), οίτινες οφείλουσι σεβασμόν πρός τους έσω του Βήματος Κληρικούς, Πρεσβυτέρους και Διακόνους. Έστω λοιπόν προς γνώσιν των ψαλτών των εν τω Ναώ υπηρετούντων, ότι δεν είναι «κανονικόν» να απολείπει αυτούς η διάκρισις και ο σεβασμός προς Διακόνους και Πρεσβυτέρους, και ότι ουδαμώς συμβιβάζονται προς την κανονικήν τάξιν της Εκκλησίας διαπληκτισμοί και φιλονικίαι μετά των ιερουργούντων εν γένει εν τη Εκκλησία. Και η παρακοή απλώς προς τους Πρεσβυτέρους της Εκκλησίας (είτε Προϊσταμένους, είτε λειτουργούς), ακόμη και προς τους Διακόνους, επιτιμάται υπό των Κανόνων ως ανευλάβεια.
3.- Οι ιεροί Κανόνες δεν παραλείπωσι να ρυθμίσωσι και τας έναντι των πολιτικών αρχόντων υποχρεώσεις των εν τω Ναώ υπηρετούντων. Σχετικώς ο 84ος Αποστολικός Κανών λέγει: «Ει τις υβρίσει Βασιλέα ή Άρχοντα ...Κληρικός καθαιρείσθω». Το νόημα του Κανόνος τούτου είναι ευρύτερον παρ' ότι έκ πρώτης όψεως φαίνεται. Απαιτεί κυρίως νομιμοφροσύνην από τους εν τω Ναώ υπηρετούντας, ίνα γίνονται παράδειγμα είς πάντας. Εγγύησιν νομιμοφροσύνης και υποταγής είς τα κελεύσματα των νομίμων Αρχών αξιοί ο Κανών. Εγγύησιν, ώς θα ελέγομεν σήμερον, υγιών κοινωνικών φρονημάτων, θεσπίζει. Κατά το πνεύμα δηλ. τού Κανόνος τούτου, δεν έχουσι θέσιν εν τη υπηρεσία της Εκκλησίας άνθρωποι ανατρεπτικών αρχών, μή σεβόμενοι τα θεία παραγγέλματα τα καθορίζοντα: «τον Βασιλέα τιμάτε» (Α' Πετρ.2, 17), «άρχοντα του λαού σου ούκ ερείς κακώς» (Πραξ.23,5), «ού γαρ εστίν εξουσία, εί μή υπό Θεού» (Ρωμ.13,1) κλπ. Είναι λοιπόν κανονικώς απαράδεκτον να ψάλλωσι και εν γένει να υπηρετώσιν εν τη Εκκλησία πρόσωπα μή ηγγυημένης νομιμοφροσύνης.
Και εις άλλους ιερούς κανόνας απαντάται η αξίωσις, όπως οι άνθρωποι του Ναού είναι υπόδειγμα νομοταγών πολιτών. Εις τον 66ον Αποστολικόν ωσαύτως Κανόνα στίγματίζεται: «εί τις Κληρικός εν μάχη τινά κρούσας». Γνωστή βεβαίως η παραγγελία του Αποστόλου Παύλου η απαιτούσα πάντα ανώτερον Κληρικόν «μή πλήκτην» (Α' Τιμοθ. 3,3). ο δε Αποστολικός ούτος Κανών, επεκτείνων το πράγμα πρός πάντα Κληρικόν (και Κατώτερον δηλ. ώς οι Ψάλται), παραγγέλει να απέχωσιν οι άνθρωποι της Εκκλησίας πάσης αυτοδικίας. Αλλοίμονον, εάν εν τω Ναώ στεγάζωνται και εργάζονται άνθρωποι φιλόνικοι, φθάνοντες μέχρι χειροδικίας! Προνοητικώτατος ο Κανών ορίζει, όπως, όταν παρουσιασθώσι τοιαύτα συμπτώματα, αποβάλλωνται εκ της εκκλησιαστικής υπηρεσίας τα φιλόνεικα πρόσωπα , δια το αδιάβλητον της Εκκλησίας, και χάριν της εν τη Εκκλησία ειρήνης και της εν αυτή αρμονικής συνεργασίας πάντων των συνυπηρετούντων , εν οιωδήποτε βαθμώ προσώπων.
Και την εντιμότητα , τέλος, των εν τω Ναώ υπηρετούντων απαιτούσιν οι Ιεροί Κανόνες. Ενδεικτικώς δε αναφέρωμεν τον 72ον Αποστολικόν Κανόνα, όστις επιτιμά τους εκ του υπηρετικού προσωπικού του Ναού (Κληρικούς ή και λαϊκούς) αφαιρούντας και ιδιοποιουμένους υλικά πράγματα ανήκοντα εις τον Ναόν. Είναι φανερόν ότι, κατά το πνεύμα του Κανόνος τούτου, οι εν τω Ναώ υπηρετούντες οφείλουσι να είναι κατά πάντα έντιμοι και ακέραιοι άνθρωποι , ανώτεροι και της παραμικράς υποψίας δια την ειλικρίνειαν και την ευθύτητα και το άδολον αυτών.
Θαυμάζει κανείς, ομολογουμένως, περί πόσων ζητημάτων έλαβον αφορμήν να προνοήσουν οι Ιεροί Κανόνες. Πολύπλευροι κανονικαί διατάξεις ρυθμίζουσι μετ' αυθεντικού κύρους τα επισυμβαίνοντα εν τη Εκκλησία, και ανακαλούσι εις την τάξιν και εις την «κανονικήν» δεοντολογίαν τους οπωσδήποτε σφάλωντας .
Συμπληρούντες τάς επιταγάς των ιερών Κανόνων περί των ψαλτών, εφιστώμεν δια του παρόντος την προσοχήν των ασκούντων το ιερό λειτούργημα του ψάλλειν εν τη Εκκλησία επί τριών εισέτι ζητημάτων, (παραλείποντας άλλα αναφερόμεν είς καθοριζομένας ηθικάς προϋποθέσεις και υποχρεώσεις των ψαλτών, περί των οποίων αρκούμεθα ενδεικτικώς εις τα σημειωθέντα εν τοις προηγουμένοις).
1. Ρητή διάταξις του 8ου Αποστολικού Κανόνος διαλαμβάνει πεί της υποχρεώσεως πάντων των «εκ του καταλόγου του ιερατικού» δηλ. και των κατωτέρων κληρικών (και των ψαλτών επομένως), όπως μεταλαμβάνωσι τακτικώς των αχράντων Μυστηρίων. «Εί τίς (δέ) μή μεταλάβοι, την αιτίαν ειπάτω, και εάν ή εύλογος, συγγνώμης τυγχανέτω...».
Ο κανών ούτος αναφέρεται βεβαίως εις την συνεχή θείαν Κοινωνίαν, ήτις επί των Αποστολικών χρόνων και επί των ημερών των Αγίων Πατέρων και των Οικουμενικών Συνόδων ήτο εν ευρυτάτη χρήσει. Οπωσδήποτε όμως θέτει το ζήτημα της συμμετοχής (των ψαλτών εν προκειμένω) εις την θείαν Κοινωνίαν, κατά το μάλλον και ήτον τακτικώς.
Θα είμεθα ευτυχείς εάν ηδυνάμεθα να βεβαιώσωμεν ότι ευρίσκει ικανήν ανταπόκρισιν ο κανών ούτος εις τους παρ' ημίν ψάλτας.
Δια τούτο προσημειώσαμεν τας ηθικάς υποχρεώσεις των ψαλτών, ίνα, προσέχοντες εις ταύτας, μή εμποδίζονται να μεταλαμβάνωσι. Και είναι ωραίο πράγματι και εποικοδομητικόν δια το εκκλησίασμα, να κατέρχεται ο ψάλτης εκ του στασιδίου του, ίνα προσέλθη εις την θείαν Κοινωνίαν. Όπως εξάλλου δίδει πολύ κακήν εντύπωσιν εις τον θρησκεύοντα λαόν ο αδιάφορος προς τα θεία μυστήρια και ξένος προς αυτά ιεροψάλτης.
2. Ωσαύτως ρητή διάταξις του 15ου Αποστολικού Κανόνος κάμνει λόγον περί των μετακινήσεων από πόλεως εις πόλιν καί από επαρχίας είς επαρχίαν (κατά πρώτον βεβαίως λόγων τών Πρεσβυτέρων καί Διακόνων, έν συνεχεία όμως και «ό λ ω ς τ ο υ κ α τ α λ ό γ ο υ τ ώ ν κ λ η ρ ι κ ώ ν», οπότε περιλαμβάνονται αφεύκτως και οι ψάλται). Είς ουδένα επιτρέπει ο κανών, ίνα «μεταστάς διατρίβη εν άλλη (επαρχία) παρά γνώμην του ιδίου Επισκόπου αυτού επανελθείν, ούχ υπήκουσεν». Είναι σαφές ότι, κατά την κανονικήν ταύτην διάταξιν, καί ο ψάλτης, ώς κληρικός, υπάγεται εις τον οικείον Επίσκοπον, είς τήν αρμοδιότητα τού οποίου υπόκειται νά επιτρέψει ή μή τήν μετάθεσιν ψάλτου είς άλλην Επαρχίαν. Ο δέ ακολουθών 16ος αποστολικός Κανών απαγορεύει είς τόν Επίσκοπον εταίρας Επαρχίας «ίνα δέξηται αυτούς ώς Κληρικούς», τούς άνευ αδείας τού οικείου Επισκόπου αποχωρήσαντας εκ τής Επαρχείας αυτού. Ρητώς δέ αναφέρεται ότι κατωχυρώνεται τοιουτοτρόπως η τάξις και η πειθαρχία εν τη Εκκλησία, αποδοκιμάζεται δε «ως διδάσκαλος αταξίας» ο τά αντίθετα επιτρέπων και ανεχόμενος υπεύθυνος εκκλησιαστικός λειτουργός.
Σκοπός τής υπομνήσεως τής κανονικής ταύτης διατάξεως είναι ουχί η δέσμευσις βεβαίως των επιθυμούντων μετάθεσιν τινά, είτε εντός της ιδίας επαρχίας είτε και εκτός αυτής, αλλ' η αποφυγή των αυθαιρεσιών εκείνων και μονομερών αποφάσεων ψαλτών τινών, οίτινες εγκαταλείπουσιν αυτοβούλως και τελεσιγραφικώς τάς θέσεις των, ίνα μεταπηδήσωσιν είς άλλας, χωρίς να προηγηθή η υπό του οικείου Επισκόπου ρύθμισης τού ζητήματος, διά τής οποίας θά αποφεύγετο οιαδήποτε ανωμαλία είς τήν λειτουργίαν των ιερών Ναών καί θά ετηρήτο ή επιβεβλημένη εκκλησιαστική ευταξία και δεοντολογία.
3. Καιρός ήδη νά γίνη λόγος καί περί τών υπό τών ιερών Κανόνων οριζομένων δικαιωμάτων των Ιεροψαλτών.
Συναφής διάταξις υπάρχει είς τον 4ον Αποστολικόν Κανόνα. Δι' αυτής καθορίζεται ότι τά προσφερόμενα υπό των πιστών «δ ή λ ο ν» (είναι αυτονόητον) ώς ο Επίσκοπος και οί Πρεσβύτεροι επιμερίσουσι τοίς Διακόνοις και τοις λοιποίς Κληρικοίς». Η ρητή αύτη μνεία τού «επιμερισμού», τ.ε. τής διανομής είς πάντας τούς έν τώ Ναώ υπηρετούντας τών προσφορών τών πιστών (ούτως ειπείν, των «τυχηρών»), είναι άξιον προσοχής ότι ειδικεύεται έτι περισσότερον είς τας λεγομένας «Διαταγάς των Αποστόλων» βιβλ. Β' κεφ. 28), ένθα, προκειμένου περί τών ψαλτών, αφ' ενός μέν αναφέρονται ούτοι ώς δικαιούχοι επί λέξει: «ω σ α ύ τ ω ς κ α ι ψ α λ τ ω δ ό ς», αφ' ετέρου δέ καθορίζεται καί τό δί αυτούς αναλογούν ποσοστόν τής διανομής, τιθεμένης ώς αρχής ίνα οί έσω τού Βήματος Κληρικοί λαμβάνωσιν έκαστος διπλάσιον μερίδιον τών έξω τού Βήματος τοιούτων.
Τέλος, ο 59ος Αποστολικός Κανών λαμβάνει πρόνοιαν διά τάς περιπτώσεις εκτάκτου ανάγκης τών Κληρικών έν γένει (ανωτέρων και κατωτέρων) και αξιοί στοργήν πρός τους κατωτέρους υπό τών ανωτέρων. «Εί τίς Επίσκοπος ή Πρεσβύτερος τινός τών Κληρικών ενδεούς όντως, μή επιχορηγοί τα δέοντα κρίνεται αυστηρώς διά τήν αστοργίαν ταύτην, με τον βαρύτατον χαρακτηρισμόν: ως φονεύσας τον αδελφόν αυτού».
Τοιουτοτρόπως συνάπτοντες οί ιεροί Κανόνες πάντας τούς έν τώ Ναώ υπηρετούντας διά του ιερού δεσμού τής αγάπης (έν συνδυασμώ μετά τής οφειλομένης πειθαρχίας και σεβασμού, ώς προείπομεν επιθέτουσιν αρίστην κορωνίδαν, την υψίστην τών αρετών, την θεοδίδακτον αγάπην, είς την κλίμακαν τών ηθικών υποχρεώσεων καί καθηκόντων, τών βαρυνόντων τούς διακονούντας έν οιωδήποτε βαθμώ, τον Άγιον τών Αγίων εν τώ Αγίω Ναώ.

Ανασυστάθηκε η νέα επιτροπή ακροάσεων ιεροψαλτών της Αρχιεπισκοπής

Με εντολή του Μακαριωτάτου ανασυστάθηκε η νέα επιτροπή ακροάσεων ιεροψαλτών της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, σύμφωνα με το νόμο που ψηφίστηκε στην Ιερά Σύνοδο το 2006 και έχει δημοσιευτεί στο ΦΕΚ. Η επιτροπή εξετάζει τα τυπικά προσόντα των υποψηφίων ιεροψαλτών της Ι. Αρχιεπισκοπής Αθηνών που προορίζονται για την πλήρωση των αναλογίων των Ι. Ναών της.

Οι ενδιαφερόμενοι Ι. Ναοί προκειμένου να προσλάβουν ιεροψάλτη για την κάλυψη κενής θέσεως καλούνται να προκηρύξουν την συγκεκριμένη θέση, δημοσιεύοντας σε τοπική εφημερίδα, αλλά και ανακοινώνοντας στο σύλλογο ιεροψαλτών την προκήρυξη.
Οι υποψήφιοι καλούνται να καταθέσουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά τα οποία ο Ι. Ναός τα προσκομίζει στην Ι. Αρχιεπισκοπή, η οποία και θα εξετάσει τους υποψηφίους. Σύμφωνα με το νέο νόμο στην ακρόαση παρίσταται και ο προϊστάμενος του Ι. Ναού στον οποίο πρόκειται να προσληφθεί ο υποψήφιος.
Τα μέλη της νέας επιτροπής είναι:
Πρόεδρος: Πανοσ. Αρχιμανδρίτης Ειρηναίος Νάκος, θεολόγος – μουσικός
Μέλη: Θεολόγος Ερσωτέλος, Πρόεδρος Συλλόγου Ιεροψαλτών Αττικής «Ρωμανός ο Μελωδός» και «Ιωάννης ο Δαμασκηνός», Απόστολος Παπαδόπουλος, Πρωτοψάλτης Καθεδρικού Ι. Ναού Αθηνών - καθηγητής μουσικής, Λυκούργος Αγγελόπουλος, Άρχων Πρωτοψάλτης της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως - καθηγητής Ωδείου Αθηνών (Γραμματεύς: Ιερολογιώτατος Διάκονος π. Νεόφυτος Δοντάς).

(Πηγή: Romfea.gr)

Έντονη δυσφορία στον Ιεροψαλτικό κόσμο

(Συντάχθηκε απο τον Αιμίλιο Πολυγένη)

Την έντονη δυσφορία του Ιεροψαλτικού κόσμου έχουν προκαλέσει ενέργειες Εκκλησιαστικών Συμβουλίων κεντρικών Ενοριών της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών να προβαίνουν στην κάλυψη κενών Ιεροψαλτικών Θέσεων , άνευ της τηρήσεως της προβλεπομένης διαδικασίας του ψηφισθέντος υπό της Ιεράς Συνόδου κανονισμού "περί των Ιεροψαλτών και της καταστάσεως αυτών" ( προκήρυξης Θέσεως και δημοσίευση αυτής σε 2 τουλάχιστον Εφημερίδες).

Μετά και από την κυκλοφορία της Εγκυκλίου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής σύμφωνα με την οποία έγινε ανασύσταση της επιτροπής ακροάσεως Ιεροψαλτών, που κυκλοφόρησε την περασμένη Δευτέρα.
Εύλογο προβάλλεται το ερώτημα των Ιεροψαλτών, πως είναι δυνατόν να απαιτείται από τους Ιεροψάλτες η εξέτασις τους από την επιτροπή ακροάσεως για να είναι νόμιμος ο διορισμός τους, όταν τα Εκκλησιαστικά Συμβούλια δεν έχουν τηρήσει την προβλεπομένη διαδικασία για τον διορισμό τους.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Romfea.gr» αναμένεται εντός των ημερών, η έντονη διαμαρτυρία των αρμοδίων οργάνων του ιεροψαλτικού κόσμου.
Σε επικοινωνία που είχε η Romfea.gr με τον πρόεδρο της επιτροπής Αρχιμ. Ειρηναίο Νάκο, μας ενημέρωσε πως "η Επιτροπή Ακροάσεως Ιεροψαλτών δύναται να εξετάζει τις περιπτώσεις που δέν ακολουθείται ο κανονισμός των ιεροψαλτών σε Ιερούς Ναους της Ιεράς Αρχιεπισκοπής, αφού όμως έχει προηγηθεί έγγραφη καταγγελία".

(Πηγή: Romfea.gr)